Port Elizabeth, zondag 4 januari 1942 04-01-1942
East London - Port Elizabeth
Sloepenrol
Zondag 4 januari 1942 Om 9.30 uur aankomst Port Elisabeth, een flinke haven gevormd door twee grote breakwaters, gofbrekers. Alle Zuid-Afrikaanse havens zijn trouwens modern ingericht, met brede kaden en grote kranen: de trossen komen in rekkers. En houten finders liggen tussen schip en kade. Port Elisabeth is een stad van honderdduizend inwoners. De hele zondag is er druk geladen: balen wol en balen droge huiden en er is enig stukgoed gelost. Ik ben in de namiddag met een collega nog even de wal op geweest: eerst per taxi naar het strand, daarna zouden we met de bus naar de stad terug, maar terwijl we stonden te wachten - we waren in wit schillerhemd met epauletten en shorts - kwam er een familie per auto voorbij en konden we meerijden. Die meneer was bij de Engelse marine in Noorwegen geweest. Ze brachten ons naar een lunchroom. Daar wat thee gedronken en gegeten - vis met chips - daarna naar boord terug. Toen we bij de haven terugkwamen, stonden daar een Hollandse meneer en twee dames die dachten dat we van de Nieuw Zeeland waren, een KPM-passagiersboot die hier ook ligt.
Dinsdag 6 januari 1942 Om zes uur vanavond in de Tafelbaai voor Kaapstad geankerd. Moeten wachten op plaats aan de kade. Er liggen bijna dertig schepen te wachten, waaronder een konvooi van zestien schepen dat uit Engeland aangekomen is.
Vanavond was er een belangrijke rede van president Roosevelt aan het Congres, waarin hij aankondigde dat de Verenigde Staten in 1942 zouden fabriceren: zestigduizend vliegtuigen, 45 duizend tanks, twintigduizend anti-vliegtuigkanonnen, en acht miljoen ton deadweight - bruto - koopvaardijruimte. Hij noemde nog de indomitable Dutch - de onverzettelijke Hollanders - die zo dapper tegen de Japanners vochten. De oorlog zou eindigen met de volledige nederlaag van Duitsland, Japan en Italië. En we zouden niet alleen de oorlog winnen maar ook de vrede erna. Zesentwintig vrije naties waren nu al tegen de As verenigd. Roosevelt zei ook nog dat Amerikaanse land-, zee- en luchtstrijdkrachten naar Engeland zouden gaan.
Trouwens, we zagen in alle Zuid-Afrikaanse havens die we aanliepen al veel Amerikaanse schepen liggen, sommige al oorlogsgrijs geschilderd, maar vele nog in neutrale kleuren. In East London en Port Elisabeth lagen vijf Franse schepen die tot een Vichy-konvooi behoord hebben dat onderweg naar Frankrijk hier onder de kust door de Engelsen is aangehouden. Ze hadden grote voorraden bestemd voor Vichy aan boord, dus voor Duitsland.
Oorlogsnieuws De Russen en Chinezen vechten goed maar bij Malakka en in de Filipijnen gaat het slecht. Een Hollandse onderzeeër is verloren gegaan.
We hebben natuurlijk onder de wal steeds de demagnetiseringskabel bij tegen magnetische mijnen: dat zal na deze oorlog nog wel een paar jaar voortduren.
Als er sloepenrol gehouden wordt, wijzen we de mensen erop bij het vieren van de reddingsboten niet in de boot te gaan staan in verband met mitrailleurkogels. Verder moet iedereen elkaar goed in de gaten houden: de boten moeten zich zo mogelijk achter het schip verzamelen opdat ze elkaar niet uit het oog zullen verliezen.
Op aanraden van de dokter die we van Sydney tot Durban als passagier aan boord hadden, hebben we nu van die spuiten in de boten: om zeewater in de darm te brengen om zodoende de dorst te lessen. Laten we hopen dat het niet nodig zal zijn. Ook hebben we nu rubberslangetjes om eventueel geraakte slagaders af te binden: dan sterft het afgebonden deel wel af maar de patiënt blijft leven en later kan de arm of het been afgezet worden.
Wat zou ik graag eens thuis zijn. Lijdt u veel kou en honger? Wat hebben die moffen ons een ellende aangedaan, hebben ze onze dekens en kleren ook nog gestolen? Wat vreselijk toch, daar gaat een mooi gedeelte van je leven. Maar als we er levend en gezond afkomen, mogen we al blij zijn.
Maandag 5 januari 1942 Vanmiddag om vijf uur vloog er een groot Engels vliegtuig om ons heen.
Doneer!
209 Zondag 4 Januari 1942. Vandaag een heel mooie dag weer. Te 9.30 v.m. aankomst Port Elisabeth, een flinke haven gevormd door twee groote breakwaters. Alle Zuid-Afrikaanse havens zijn trouwens modern ingericht, met breede kaden, groote kranen; de trossen komen in rekkers [1], en houten finders liggen tusschen schip en kade. Port Elisabeth is een stad van 100.000 inwoners; East London heeft er 60.000. De heele Zondag is er druk geladen: balen wol, en balen droge huiden, en er is eenig stukgoed gelost. Ik ben des namiddags met Bender nog even de wal op geweest: eerst per taxi naar het strand, daarna zouden we met de bus naar de stad terug, maar terwijl wij stonden te wachten (we waren in wit schillerhemd met epauletten en shorts) kwam er een familie per auto voorbij en konden we meerijden, 210 die mijnheer was bij de Engelsche Marine in Noorwegen geweest. Ze brachten ons voor een lunchroom. Daar wat thee gedronken en gegeten (vis met “chips”) daarna naar boord terug. Port Elisabeth was ook een moderne stad. Toen wij bij de haven terugkwamen, stonden daar een Hollandsche heer en 2 dames die dachten dat wij van de “Nieuw-Zeeland waren, een K.P.M.-passagiersboot die hier ook ligt.
Te 8 uur n.m. vertrek uit Port Elisabeth. Ik zou te Port Elisabeth nog de groeten overbrengen van mr. Cherry uit East London aan zijn broer, die daar douanechef was (met twee streepen op zijn mouw) en over 1 maand met pensioen zou gaan als hij 60 jaar werd, door doordat wij zoo kort hier waren kon ik hem niet bereiken.-
Durban was een mooie stad met prachtige auto’s, veel drukker dan toen wij er jaren geleden met de “Eemland” waren; toen waren er totaal 2 verkeersagenten, en nu zie je 211 overal roode en groene verkeerslichten.
Dinsdag 6 Januari 1942. Te 6 uur n.m. in de Tafelbaai voor Kaapstad geankerd. Moeten wachten op plaats aan de kade; er liggen bijna 30 schepen te wachten, o.a. een convooi van 16 schepen dat uit Engeland aangekomen is.-
Een Hollandsche onderzeeër is verloren gegaan (vgl. bl. 204.).
Hedenavond was er een belangrijke rede van President Roosevelt aan het Congres, waarin hij aankondigde dat de Vereenigde Staten in 1942 zouden fabriceeren: 60000 vliegtuigen, 45000 tanks, 20000 anti-vliegtuigkanonnen, en 8 millioen ton deadweight koopvaardijruimte (zie bldz. 702). En in 1943 zouden deze getallen zijn: 125000; 75000; 35000; en 10 millioen ton. Verder noemde hij nog de “Indomitable Dutch” (= de onoverwinnelijke Hollanders) 212 die zoo dapper tegen de Japanners vochten. De oorlog zou eindigen met de volledige nederlaag van Duitschland, Japan en Italië. En wij zouden niet alleen de oorlog winnen, doch ook de vrede erna. 26 vrije naties waren nu al tegen de “As” vereenigd.-
Trouwens, wij zagen in alle Zuid-Afrikaansche havens die wij aanliepen, al veel Amerikaansche schepen liggen, sommigen al oorlogsgrijs geschilderd, doch vele nog in neutrale kleuren. In East London en Port Elisabeth lagen totaal 5 Fransche schepen, die tot een Vichy-convooi behoord hebben dat onderweg naar Frankrijk hier onder de kust door de Engelschen aangehouden is. Zij hadden groote voorraden aan boord, bestemd voor Vichy, dus voor Duitschland.- De Russen en Chineezen vechten goed, doch bij Malakka en in de Philippijnen gaat het slecht.-
213 Wij hebben natuurlijk onder de wal steeds de DeGaussische kabel bij voor magnetische mijnen; dat zal na deze oorlog nog wel eenige jaren voortduren.-
Als er sloepenrol gehouden wordt, wijzen we de menschen erop, bij het vieren van de reddingbooten niet in de boot te gaan staan voor mitrailleurkogels, en hun handen niet om de dolboorden te houden voor afknijpen, verder de booten pas op commando te vieren en niet als het schip nog veel vaart loopt; goed elkaar in de gaten houden of iedereen present is; de boten moeten zich zoo mogelijk achter het schip verzamelen opdat ze elkaar niet uit het oog zullen verliezen. Op aanraden van de dokter die wij van Sydney tot Durban als passagier aan boord hadden, hebben wij nu van die spuiten in de boten, om zeewater in de darm te brengen om zoodoende de dorst te lesschen. 214 Laten wij hopen dat het niet noodig zal zijn. Ook hebben wij nu rubberslangetjes om eventueel geraakte slagaders af te binden, dan sterft het afgebonden deel wel af, doch de patiënt leeft voort, en later kan de arm of het been afgezet worden.-
Roosevelt zei ook nog, dat Amerikaansche land-, zee- en luchtstrijdkrachten naar Engeland zouden gaan.-
Wat zou ik graag eens thuis zijn! Lijdt U veel koude en honger? Wat hebben die Moffen ons een ellende aangedaan, hebben zij onze dekens en kleeren ook nog gestolen? Wat vreeselijk toch, daar gaat een mooi gedeelte van je leven; maar als wij er levend en gezond afkomen, mogen wij al blij zijn.-
Maandag 5 Januari 1942. Vandaag te 5 uur n.m. vloog er een groot Engelsch vliegtuig om ons heen.
[1] Dat zijn dikke zware trossen, hierop worden de scheepstrossen dan vastgemaakt.
